Linux

12-24-2005, 05:10 PM

Kardeşlerim artık Windows Xp'nin "Sistem ciddi bir hatadan kurtarıldı"
"Gönder" "Gönderme seçeneklerinden sıkıldınız mı ?
Bir de Linux'u deneyin.

Tıkla

Debian
Fedora,
İstanbulx
Kernel
Knoppix
Pardus,
scientificlinux
Suse

Linux işletim sistmleri ve yardımcı porgramlar var.

Yalnız uyarmalıyım ki,Linux da kendi yaptığı oyunlar dışında,UT 2004 ve Half Life2 (sanırm Half Life olmaya bilir) oynanabiliyor.
Ayrıca Windows'ta bildiğiniz bütün uzantıları Linux görmeyeceksiniz.
Bunun anlamı windows'ta çalışan hiç bir programı Linux'da kullanamayacak olmanız.

Ancak bu demek değil ki Linux'da program yok! var ve neredeyse hemen hepsi ücretsiz.(Bazıları dışında)

Linux kullanmı esas olarak kaba bir tabirle kod ile çalıştırma mantığına dayalı bu yüzden Linux kullanmadan önce Yazıcıdan Linux komutlarını çıkarıp Linux'u öyle kullanmanız gerektiğidir.

Linux'un bir çok sürümünde şirketler büyük bir Driver desteğiyle kendi Linux sürümlerini piyasaya çıkarmaktadırlar. Donanımlarınızın driverlarını yüklemenize gerek kalmıyor neredeyse.

Ayrıca Her Linux'da çeşitlilik gösterse de ortalama HDD'de kapladığı boyut 4 veya 4,5 Gb(Gigabyte) oluyor.

İşin özü,Windows kullanmaktan sıkıldıysanız,hata pencereleriyle,virüslerle,trojanlarla kendi kendine istediği sitelere giren internet explorer'dan ve windows'un telif haklarıyla boğuşmaktan ve programlamaya yönelmek istiyorsanız,programlamanın en başında bence amatör olarak Linux kullanmaktan geçer.

12-24-2005, 05:11 PM

Temel Linux Kullanımı

1.Komutlar kullanımı hakkında nasıl bilgi alabilirim?

man komut_ismi
-a: Aranan kelime ile ilgili tüm yardım sayfalarını ekrana getirir.
-k: Aranan kelime ilgili yardım sayfalarını bulur.

komut_ismi --help

info komut_ismi

Man birçok bölüme(section) ayrılmıştır./usr/man dizininde 8 bölümü de görebilirsiniz.
1.User-level commands
2.System calls
3.Library functions
4.Devices and device drivers
5.Fileformats
6.Games
7.Various miscellaneous stuff-macro packages,etc
8.System maintenance and operation commands
Bu bölümleri tanımakta yarar vardır.Zira,man çalıştırıldığında aranan kelimeyle ilgili yardım bulunan ilk bölümdeki bilgileri ekrana getirir.

Örnek:
$ man printf
yazıldığında man ekrana ilk olarak birinci bölümdeki printf ile ilgili yardım kısmını ekrana getirir.Fakat,"printf" fonksiyonu ile ilgili olarak 3.bölümde çok daha geniş bilgi vardır.man -a printf komutunu shellde (konsolda)çalıştırarak bunu gözlemleyebilirsiniz.Belli bir seksiyonda da arama yaptırabilirsiniz. :man 3 printf

$ cp --help

$ info cp

2. Yeni bir dizin nasıl oluşturur veya varolan bir dizini nasıl silerim?

mkdir: Yeni bir dizin oluşturur.
mkdir dizin_adı

rmdir: Varolan içi boş bir dizini siler.
rmdir dizin_adı
-r: Varolan dizini içi dolu olsa bile siler.
rmdir -r dizin_adı

3. Bir dizindeki dosyaların listesini nasıl elde edebilirim?
ls (seçenekler)
-l: Dosyalar hakkında daha ayrıntılı bilgi verir.
-a: Normalde görünmeyen ve nokta karakterleriyle başlayan dosya ve dizinler de gözükür.
-al: Dosya hakkındaki tüm bilgileri gösterir.Bunlar dosyanın sahibi,ne zamanyaratıldığı,sahibi,grubu gibi bilgilerdir.
-d: Dizinleri içerikleri dışında listeler.
-lS: Dosyaları büyüklerine göre sıralar.

Not:Bu parametre kullanırken -lSh şeklinde kulanılırsa, büyükler daha anlaşılır değerlerle ekrana gelecektir.

Örnek :
$ ls -l *.html
-rwxr--r-- 1 metehan users 176 Jun 11 17:39 css.html
-rwxr--r-- 1 metehan users 176 Jun 11 17:39 css.html

$ ls –a /root
.bash_history
.bash_logout
.bash_profile
.bashrc

$ ls -d /root/
/root/

$ ls -lSh /deneme
-rw-r--r-- 1 root root 2.7K Nov 11 2004 install.log.syslog
-rw-r--r-- 1 root root 1.4K Nov 11 2004 anaconda-ks.cfg
-rw-r--r-- 1 root root 15 Dec 20 2004 deneme

4. Unix'de aradığım bir dosyayı nasıl bulurum?

find (yol tanımı) (seçenekler)

Örnek seçenekler:
-name (isim): aranılacak dosyanın ismi.
-print: bulunan dosyaların ekranda görüntülenmesini sağlar.

Örnek:
$ find / -name spiderman –print :
"/"dizininden başlayarak spiderman isimli dosyaları aramaya başlar.

$ find /bin -name spiderman -user mow –print :
/bin dizininden başlayarak spiderman isimli ve mow useridisine sahip dosyaları listeler.

$ find . -name '*report27*' -user fred -print | tee /tmp/findlog :
Bu komut içinde "report27" karakter dizisi bulunan,sahibi fred olan dosyaları aynı zamanda listeler ve de /tmp/findlog adlı dosyaya atar.

Not: find komutuyla birlikte "print" switchini kullanmamız zorunlu değildir.

5. Bir dosyayı nasıl silerim?

rm -[seçenekler] Dosya_ismi komutu kullanılır.

Örnek seçenekler :
-e: Dosyanın silinmesinden sonra ekrana bilgi verir.
-f: Sormadan write-protected dosyaları siler.
-i: Dosyayı silmeden önce bunun doğruluğunu sorar.
-r: Recursive olarak alt dizinleri siler.
-v: Silme işlemi sırasında yapılanları gösterir

Örnek:
$ rm *.html
Bu komut, bulunduğunuz dizinde uzantısı "html" olan tüm dosyaları siler.
$ rm -rf user
Bu komutu, user dizinini ve alt dizinlerini uyarmadan siler.

7. Dosya veya dizin kopyalama işlemlerini nasıl yapabilirim?

cp -[seçenek] dosya başkabir_dosya_ismi komutu kullanılır.

Örnek Seçenekler:
-r veya -R: Dizinleri içerikleriyle beraber kopyalar.
-v: Yapılan işlemi ekranda gösterir.
-u:
-f:

Örnek:
$ cp css.html faq.html komutu, css.html dosyasını, faq.html dosyasına kopyalar.
cp css.html ~/doc
komutu, h.doc dosyasını, home dizin altındaki "doc" dizini içine kopyalar.
$ cp -r ~/doc ~/calisma
komutu, doc dizinini, calisma dizininin altına kopyalar.

8. Dosya veya dizin taşıma işlemlerini nasıl yapabilirim?

mv dosya1 dosya2
komutu kullanılır.Bu komut ile dosyaları başka bir dosyaya, dizine, hatta dizinleri başka dizinlere taşıyabilirsiniz. Yukarıda yazan komutu kullandığınızda dosya1 adlı dosyanın adı dosya2 olur ve dosya1 dosyası yok olur. Yani bir dosyanın ismini değiştirmek için de bu komut kullanılabilir.

mv komutunda * karakteri kullanımına izin verilmez.

9. Kullanıcı hesabımdaki dosyaların toplam büyüklüğünü nasıl öğrenebilirim?

du: Bulunduğunuz dizinden itibaren tüm alt dizinleri tarayarak block cinsinden ne kadar yer kapladığını gösterir.

-h: dosyalara büyüklerini daha anlaşılır bir şekilde ekrana getirir.

Örnek:
$ du
334 ./httpd_1.5.2a-export/cgi-bin
94 ./httpd_1.5.2a-export/cgi-src
54 ./httpd_1.5.2a-export/conf
56 ./httpd_1.5.2a-export/icons
1248 ./httpd_1.5.2a-export/src
28 ./httpd_1.5.2a-export/support/auth
578 ./httpd_1.5.2a-export/support
4420 ./httpd_1.5.2a-export
10170 .

$ du -h
4.0K ./gconf/gconf.xml.mandatory
756K ./gconf/schemas
4.0K ./gconf
20K ./gnome-vfs-2.0/modules
4.0K ./gnome-vfs-2.0

quota: Hesabınızdaki tüm dosyaların ne kadar yer kapladığını ve sizin ne kadar yazma hakkınızın olduğunu gösterir. Aynı zamanda eğer geçici disk sınırınızı aştıysanız, kalan gün miktarını da gösterir.

$ quota
Disk quotas for metehan (uid 104):
Filesystem usage quota limit timeleft files quota limit timeleft
/disk11 6 5000 10000 6 500 1000

10. Bir dosyanın içeriğini hangi programlar ile görebilirim?

cat: Kullanıldığında dosyanın içeriği hiçbir şekilde durmadan ekrandan akıp geçer. Boyları küçük olan dosyalara bakmak için kullanılabilir

$ cat deneme.txt

"cat" komutu başka amaçlar için de kullanılabilir.

$ cat file1 >> file2
komutu file1 dosyasının içeriğini file2 dosyasının arkasına kopyalar. Bu işlem sonunda file1 dosyasının içeriğinde bir değişiklik olmaz.

more: Kullanıldığında dosyanın içeriği ekrandan kayıp geçmez. Boyları bir sayfadan büyük olan dosyalara bakarken her sayfanın sonunda ekranın sol alt köşesinde --More--(x%) şeklinde bir yazı belirir. Buradaki x' dosyanın yüzde kaçının görüldüğünü gösterir. Bu dosyanın büyüklüğü hakkında bilgi verebilir. --More--(x%) yazısını gördükten sonra aşağıdaki tuşları kullanabilir.

SPC : Arka sayfaya geçilmesini sağlar.
/ : Dosyada arama yapmak için kullanılır.
v : vi editörünü çağırır.
q : Programdan çıkar.

headosyanın başından itibaren belli sayıda satırın ekrana gelmesini sağlar.

Örnek:
$ head -3 info
"info" adlı dosyanın ilk üç satırın ekrana getirir.

tail: Dosyanın sonundan itibaren belli sayıda satırı ekrana döker.

Örnek:
$ tail -2 info
"info" adlı dosyanın son iki satırını ekrana getirir.

less: Bir dosyanın içeriğini görmemizi sağlar.Ok tuşları ile dosya içinde hareket edebilirsiniz.q karakteri ile dosyadan çıkarsınız.

Örnek:
$ less deneme.c

11. Takılı kalan bir prosesi nasıl öldürebilirim?

UNIX işletim sisteminde çalışırken çeşitli nedenlerden dolayı takılı kalan bir prosesi öldürebilmek için

kill -[seçenek] proses-id
komutu kullanılır. Seçenek olarak 9 yazılırsa prosese kill mesajı gönderilmiş olur. Bu komutun yürütülebilmesi için prosesin id bilgisinin bilinmesi gerekir. Bunun için kullanılacak komut ise
ps -[seçenek] komutudur.

Örneğin ps -ef|grep metehan komutu sistemde metehan kullanıcısına ait prosesleri listeler. Öldürülmek istenen prosesin id'si bu komut ile görülüp proses öldürülebilir.

12. Nasıl linux konsolundan çıkış yaparım?

exit,logout: konsoldayken makinadan logout olmanızı sağlar.

13. Şifre değişikliğini linux makinede hangi komutla yaparım?

passwd: şifre değiştirmek için kullanılır.

14. Hangi dizinde bulunduğumu nasıl öğrenebilirim?

pwd: İçinde bulunduğumuz dizini belirtir.

15. Farklı bir dizine nasıl geçebilirim?
cd: Dizin değiştirmek için kullanılır. İlk önce isterseniz biraz Linux'un ağaç yapısından bahsedelim.Bu yapı Windows'un dizin yapısından tamamıyla farklıdır.Standart bir dizin yapısını şöyle düşünebiliriz.Yapının en üstünde kök dizini bulunur.Onun altında ise başka dizinler vardır.Bu alt dizinlerde de başka alt dizinler ve de dosyalar bulunur.Bu ağaç yapısı
standart olarak şöyledir.

Örnek:
$ cd /root : root dizinine girilir
$ cd .. : bir üstteki dizine geçer
$ cd ./log : eğer var dizininin altındaysak direkt olarak /var/log dizininin altına geçmemizi sağlar(buradaki ". " bulunduğumuz dizini gösterir)
$ cd ../hedef :bir üst dizindeki hedef dosyaya girmenizi sağlar.

16. Linux sunuculara nasıl bağlanırım?
Dışardan bir Linux sunucuya bağlanmak için komut satırında "ssh domain –l username" komutunu kullanabilirsiniz.
Örnek:
$ ssh gsu.linux.org.tr –l spiderman

Ya da internetten Secure Shell'i indirebilirsiniz.Bu program ücretsiz ve de çok küçük olmasından dolayı çok tercih edilmektedir. Secure Shell'yi indirdikten sonra bağlantı türü olarak SSH'ı seçmeniz gerekmetedir.Zira SSH,Telnet'ten çok daha güvenli bir iletişim yöntemitir.Adres satırına,bağlanacağınız satırı yazdıktan sonra karşınıza login ekranı
gelecektir.

İPUCU:Eğer ki kullanacağınız komutun adını tam hatırlamıyorsanız,belli bir harf
komutunu yazdıktan sonra iki kere "tab" tuşuna bastıktan sonra,o harf grubuyla başlayan
bütün komutları görebilirsiniz.Yalnız unutmamak gerekir ki;"TAB" özelliği sadece
BASH kabuğunda geçerlidir

Sık Karşılaşılan Sorunlar
1. x-windows açılmıyor

.Startx. yazıldığı zaman hiçbir işlem yapılamayan bir arayüzle karşılaşılırsa yapılacaklar şunlardır:
a. Ev dizinine geçilir:

$ cd

b. .X ve .x ile başlayan dizin ve dosyalar silinir.

$ rm -rf .X*
$ rm -rf .x*
c. .gnome ile başlayan dizinler silinir.

$ rm -rf .gnome*

2. Staroffice programı çalışmıyorsa

a. Ev dizininde office52 veya office51 dizinleri varsa silinir.

$ cd
$ rm -rf office51
$ rm -rf office52

b. X-Window arayüzüne geçilir.

$ startx

c. Sırasıyla Gnome menüsü--> programs--> applications--> star office simgelerine tıklanır.
Star office programı ilk defa açılacağı için birkaç adımdan oluşan kurulum tamamlanır. Kurulum bittikten sonra tekrar staroffice simgesine tıklanır. Bu işlemden sonra staroffice programı açılacaktır.
Eğer program hala açılmıyorsa sırayla:
gnome menüsü--> run--> xterm komutu yazılır. Açılan terminal penceresinde:
$ soffice komutu yazılır. Program hala açılmıyorsa ve hata mesajı alınırsa,

3. Gnome kullanıldığında Open office programı açılmıyorsa
Bu, sık karşılaşılan bir sorun olup KDE arayüzü kullanıldığında ortadan kalkmaktadır. Bunun için,
X-Window arayüzünden çıktıktan sonra
$ switchdesk kde
komutu ile KDE arayüzü default X-Windows ortamı olarak ayarlanmış olur.
$ startx
komutu ile KDE.yi başlattıktan sonra openoffice simgesine tıklayabilirsiniz

12-24-2005, 05:12 PM

KOMUTLAR
Linux temel olarak kullanıcıyla X Pencere Sistemi adı verilen (startx buyruğuyla başlatıldığını daha önce görmüştük.) bir pencere ortamı olmaksızın, komut satırından iletişim sağlayan bir sistemdir.

root@aku: ~# _
tipik bir komut yorumlayıcı komut (prompt). Komutların biçim ya da yapısı kullanıcının isteğine göre oluşturulabilir. Bizim özel örneğimizde "@" iminden önceki etiket (root ) şu anda geçerli olan kullanıcıyı, aku ise sistemin konak adını belirtiyor. ~ karakteri, yöneticinin hesabı halinde /root olacak olan kullanıcıların anayerleşim (home) dizinini gösteriyor ve son olarak da "#" komutu bu özel hesabın süper kullanıcıya ait olduğunu belli ediyor. Kullanıcı şimdi hareketeden imleçten sonra herhangi bir komutu girebilir.

ls: dizin içeriğini listeler
Örneğin: root@aku:~$ ls
BasiliX/ dead.letter mail/ root@yonca:~# ls -l deneme
Bu örnekte kullanıcının nasıl bir komut (ls), bir komut seçeneği (-l) ve bir parametreden (deneme) oluşan bir deyim oluşturduğunu görebiliriz. Kullanıcı enter tuşuna bastığında, Linux deneme dosyasını listeleyecektir (dosyanın büyüklüğü, oluşturulduğu tarih, ve birkaç başka özelliğini görüntüleyecektir.) Bir kabuk deyiminin genel yapısı, bir karakter boşluktan sonra komut adını izleyen seçeneklerden oluşur.

ls -l -a deneme
Seçenekler aşağıdaki gibi birlikte de kullanılabirler:

ls -la deneme
Son olarak, komut dosya olarak birden fazla dosyaadı belirtilebilir, bunlar da birbirinden boşluk karakteriyle ayrılmalıdır.

ls deneme word yedek
Bu, deneme, word ve yedek dosyalarını ayrıntı vermeden listeler. Dosyaların daha ayrıntılı bir tanımlamasını almak isteyen daha önceki gibi -l seçeneğini kullanabilir.

ls -l deneme word yedek

Linux, sistemin nasıl kullanılacağı hakkında çok geniş ağiletişimli (online) bilgiye sahiptir. Bir komutun adını biliyor ve nasıl kullanıldığını öğrenmek istiyorsanız :
man [komut]
Bu, komutunun elyordam sayfasını oluşturacaktır. Hemen hemen tüm sistem komutları için elyordam sayfaları sistemde var durumdadır. man komutunun kendisinin seçenekleri hakkında daha çok bilgi almak isterseniz, yalnızca man man yazmanız yeterli. Bir UNIX buyruğunun seçeneklerini akılda tutmak asla gerekmez. Çünkü ağiletişimli elyordam sayfaları her zaman belleğimizi tazelemek için hızlı ve kolay bir yol sağlar. Öte yandan öğrenmek istediğiniz şeyin konusunu ya da bir açkı sözcüğünü biliyorsanız şunu deneyin:

apropos [subject]
Bu, konuyla ilişkili tüm komutların bir listesini verecektir. root@yonca:~$ apropos zip
atalkd (8) - AppleTalk RTMP, NBP, ZIP, and AEP manager
bzip2, bunzip2 (1) - a block-sorting file compressor, v1.0 bzcat - decompresses files to stdout bzip2recover - recovers data from damaged bzip2 files
explodepkg (8) - Extract the contents of a tar+GNUzip package (such as a Slackware software package) in the current directory.
funzip (1) - filter for extracting from a ZIP archive in a pipe
gzip, gunzip, zcat (1) - compress or expand files
jaztool, ziptool (1) - Tool for Iomega JAZ and ZIP drives
mzip (1) - change protection mode and eject disk on Zip/Jaz drive '" t TQ $1 ..
unzip (1) - list, test and extract compressed files in a ZIP archive
unzipsfx (1) - self-extracting stub for prepending to ZIP archives
zforce (1) - force a '.gz' extension on all gzip files
zip, zipcloak, zipnote, zipsplit (1) - package and compress (archive) files
zipgrep (1) - search files in a ZIP archive for lines matching a pattern
zipinfo (1) - list detailed information about a ZIP archive

ls --help:
Bazı komutlar --help parametresiyle birlikte verildiğinde mümkün olan tüm seçeneklerin kısa bir tanımını verirler.
Bir komutun çıktısı bir ekrandan fazlasını dolduruyorsa kaygılanmak için bir neden yoktur, çıktıyı okumak için klavye üzerindeki PageUp ve PageDown tuşlarını kullanmak yeterlidir. Çoğu Linux sürümü çeşitli programlar ve yararları hakkında birçok kaynakbilgi (document) içerir. Bu kaynakbilgiler /usr/doc dizinindedir. Örneğin tetex ile ilgili bilgi için yalnızca bu dizine girip more tetex yazmanız yeterlidir. /usr/doc dizinindeki dosyaların çoğu ASCII dosyalarıdır. Daha da çoğu var. info sayfaları komutların tanımlarını ve uygulamalarını içerir. emacs editöründen [Control+h][Control+i] tuşlarıyla kolayca erişilebilen info sayfalarında da açıklamalar bulabiliriz.

$ ls -l
drwxr-xr-x 3 fenix fenix 1024 Jun 15 1997 Calendar
drwx------ 5 fenix fenix 1024 Nov 6 19:35 Desktop
drwx------ 2 fenix fenix 1024 May 16 1997 Mail
drwxrwxr-x 2 fenix fenix 1024 Mar 10 00:28 X11
lrwxrwxrwx 1 root root 11 Mar 13 20:53 ada -> private/ada
drwxrwxr-x 2 fenix fenix 1024 Mar 10 00:28 bin

cp: Dosya kopyalama
Bu komut dosyayı başka bir dizinde bulmak veya yeni başka bir ad vermek için dosya kopyalamaya izin verir.
root@aku:/home/web# cp index.html /home/www/ Eğer, yedek varolan bir dizin değilse, komut, dosyayı başka bir ad altında kopyasının yaratılmasının istendiği yorumunu yapacaktır. Buradaki yedek dizini home altındaki son klasörünün içine kopyalanacaktır.

mv: Dosya taşıma
mv "MoVe" demektir ve taşı anlamına gelir. Bu komut ile dosyaları yeniden adlandırabilir veya diğer bir dizine taşıyabilirsiniz.
root@aku:/home/web# mv index.html /home/www/ Eğer yedek varolan bir dizin olmasaydı, dosyayı yeniden adlandırmak istediğiniz yorumu yapılacaktı. Yedek dizini home altına taşınacaktır.

cd: dizinin içine girmek
Argümansız cd buyruçu ilk dizine geçişi sağlar. Eğer yetkin kullanıcı (superuser) iseniz bu komut size /root/ dizinini verecektir; eğer hasan iseniz /home/hasan'a gideceksiniz. Burada görebildiğiniz şey dizinlerin sağ tarafa eğimli çubuklara sahip olduğu gerçeğidir Son olarak, /home ~ karakteri ile yer değiştirebilir. Bu nedenle, cd ~yedek bizi /home/yedek 'ğe götürür. root@sezer:/home/webadmin# cd linuxweb
root@sezer:/home/webadmin/linuxweb#
mkdir: dizin oluşturmak
root@sezer:/home/webadmin# mkdir linuxweb
root@sezer:/home/webadmin/linuxweb# mkdir [dizinadı] biçiminde çok basit bir yapıdır ve bu ad altında bir dizin yaratır.

rmdir: boş bir dizini silmek
root@sezer:/home/webadmin# rmdir linuxweb
İçinde dosyalar bulunmayan bir dizini yok etmek istiyorsanız, rmdir [dosyaadı] komutuyla yapılır. Eğer dosyalara sahip dizinleri yok etmek istiyorsanız (ya da diğer dizinler) rm komutuna bakın.

rm: dosyayı silmek
rm [dosyaadı] ile her tür dosya silinir.
Diğer ek komutları: -i Dosyayı silmeden önce doğrulama gerektirir. -r Bir dizini ve onun tüm içeriğini siler. -rf Bir dizini ve onun içeriğini herhangi bir doğrulama gerektirmeksizin siler.
ln: diğer dosyalara link vermek
Linux dosyaların ayrı adlara sahip olduğunu veya onlara ayrı dizinlerden erişebileceğimizi varsayar. Bu, bağlantılar ile yapılır. İki türü vardır: " katı: bağlantıda dosya içeriğinin tamamını kopyalar, kaynak dosya veya tersine bağlantı değiştiğinde karşılığı da değişir. " simgesel: Kopyalamaz, kaynak dosyaymış gibi çalışır. Bu yolda dosya içeriğinin kopyası yoktur, böylece tekerde boş yer kalır. Bugünlerde neredeyse yalnızca bu tür bağlantılar kurulmaktadır. Bu yolla dizinler sadece simgesel bağlantılara izin verir. Katı bağlantılar ln ile yapılır. Ve simgesel bağlantılar ln -s [kaynakdosyalar] [erekdosya] ile yapılır.

cat:dosyanın içini gösterir
cat [dosyaadı]

more: sayfalamalı dosya içeriği gösterimi, eğer göreceğimiz dosya çok uzunsa (ekranda görmek istediğimiz birçok satırı varsa), en üstteki ilk satırları yitireceğiz. Çözüm ise ekran buffer kullanmaktır. Bu buffer altında, Mays+Repag ile yer değişimi sağlanabilir. Fakat bu buffer sınırlı büyüklüktedir ve çoğu kez yardımcı olmaz. more buyruğu dosyaları sayfalayarak görmemizi sağlar.
more [dosya-adı]
Bu etkileşimli bir programdır. Daha ilginç olan "keys" (etkileşimli komutlar) aşağıdadır: Açkı Fonksiyon (Key Function)
spacebar Bir sayfa ileri b bir sayfa geriye al return bir satır ilerle</td> /[string] katar'ın dosya içindeki bir sonraki yerini bul ?[string] katar'ın dosya içindeki son görüldüğü yeri bul q bırak çık
chmod:dosya izin haklarının değiştirilmesi
Düzenli kullanıcılar (root her şeyi yapabilir) yalnızca sahip oldukları dosyaların erişim izinlerini değiştirebilirler. Bu, boşlukla ayrılmış 2 parametre türünün birleşimidir.
chmod [kim][+/-] [yenihaklar] [dosya]
kim'de aşağıdakilere gönderim yapabiliriz: Kim Betimlemesi u dosyaya sahip olan kullanıcı g dosyaya sahip olan grup o geriye kalan kullanıcılar a herhangi bir kullanıcı (sahip, grup, diğerleri) + ile izin hakları ekler - ile izin haklarını çıkartırız.
Yeni izinlerde hangi izinlerin eklendiğini veya kaldırıldığını gösteriyoruz. Bunlar ls yardımı ile uzun listenin ilk alanındaki harfler ile betimlenirler (Bunun anlamı, rku, w:yaz, x:çalıştır veya konuk ol, s:SetUID şeklindedir).

chmod u+rw my
Bununla sahip (bu genellikle sizsiniz), my dosyası üzerinde okuma ve yazma iznine sahip olur.

chmod a-x directory
Ve bununla tüm kullanıcıların (siz ve sahip dahil) directory dizinine konuk olma izinlerini kaldırıyoruz.
chmod diğer ve daha gelişmiş niteliklere sahiptir, bunları burada görmeyeceğiz, fakat man chmod komutunu kullanarak elyordam sayfaları kullanabilirsiniz:.

man chmod
* : Herhangi bir katara (0 veya daha çok sayıda) gönderme yapar

rm *:Bütün dosyaları sil.

rm a* :a ile başlayan tüm dosyaları sil.

rm bet*as :bet ile başlayıp as ile biten tüm dosyaları sil.

? :herhangi karakter (yalnızca bir)

cat c?t : c ile başlayan ve sonu t ile biten tüm dosyaların içeriklerini görüntüler.

[group]: köşeli parantezler arasındaki karakter grubu

more [tp]erez:Eğer varsa, sayfa düzeninde terez ve perez dosyalarını gösterir.
cp c[AEIOU]endo directory c ile başlayan, [ ve ] arasında verilen büyük harflerle süren ve endo ile sona eren dosyaları directory adlı dizine kopyalar. Aralıkları yaratmak için "-" kullanabiliriz:

mv *[a-z] trash :Büyük harf ile bitmeyen tüm dosyaları trash adlı dizine taşır. Aralıkların dışı da taban alınabilir:

ls [!a-zA-Z]* :İlk karakteri büyük veya küçük harf olmayan dosyaları listeler.

nl :Bir dosyayı satırlarını numaralamak ve mantıksal sayfalar halinde göstermek için kullanılır.
nl komutu nl [seçenekler][dosya] şeklinde kullanılır. $nl x _file
1 aku
2 bim

wcosyada bulunan satır,kelime veya karakter sayısını gösterir.
$wc index.html
59 95 1188 index.html

pwd: Kullanıcı dizinler üzerinde hareket ederken zaman zaman hangi dizin üzerinde çalıştığını öğrenmek için bu komut kullanılır.
$pwd
/usr/ser

chown:Bir dosyanın veya dizinin paremetresinde tanımlı bulanan dosya veya dizinin sahibi parametrelerini değiştirir. Dosya veya dizin sahibi parametresi /etc/passwd dosyasında, kullanıcı kimliği(user ID) veya bağlantıı ismi (login name) olarak kayıtlı bulunmak zorundadır.Dosya ve dizin parametreside /etc/group dosyasında, group kimliği (group ID)veya gurup ismi (group name ) olarak kayıtlı olmak zorundadır.
chown [-f][-h][-R] sahibi[:grubu]{dosya I dizin}

ps:Aktif işlemler hakkında çeşitli bilgileri görüntüler root@yonca:~/mail$ ps
PID TTY TIME CMD
15085 ttyp1 00:00:00 bash
15232 ttyp1 00:00:00 ps
You have new mail in /var/mail/root
kill:Çalışan süreci durdurmak için singal gönderir.Bir root kullanıcı herhangi bir süreci kil komuduyla öldürebilir.Eğer root kullanıcısı değilseniz sadece kendinize ait işlemleri öldürebilirsiniz.
kill [-s{sinyal ismi Isinyalnumarası}]süreç tanıtım numarası (PID)

lprmline printer remove)Printer'da döküm için bekleyen işlemleri sıran çıkarır.
lprm[-P Printer][görev sırası][Kullanıcı adı..][-]

echo:İfadeleri görüntülmek için bu komut kullanılır,kabuk programlarında kullanılır.
Önce a değişkenini "hasan"'a aktaralım sonra da echo komutula hasanı görüntüleyebiliriz.
$ a=hasan
$echo $a
hasan
$_

date:Sistemin tarihini ve zamanını gösterir.date komutu "date+%X"şeklinde kullanılır.
$date
Mon Jan 11 13:29:48 Mest 2002

tailosyanın son bölümünü görüntüler.
$tail yedek
yedek dosyasının son 10 satırını görüntüler.

uname:İşletim sistemi hakkında bilgi verir
-m Makinanın donanımının adını verir. -n Nodename i yazar. Nodename sistemin network iletişimi için kullanılır.. -r Print the operating system release -s Sistem ismini yazar -v İşletim sisteminin versiyonuu yazar -a yukarıdaki bilgilerin tamamını yazar
ping packet internet groper)Bir network bilgisayara ICMP(Internet Control Message Protocol)echo paketi gönderir ve geri dönen paketleri bildirir.

Hostnameaketlerin gönderildiği bilgisayarın ismini belirtir.

mount :Üzerinde bir dosya sistemi olan bir disk birimine veya parçasına okuma veya yazma amacıyla ulaşabilmek için bu birim veya parçayı / dosya yapısında bir alt dizine mount edilmiş olması gerekir./dizini bilgisayarın açılması sırasında otomatik olarak mount edilmektedir. Eğer bu kök dizini bilgisayarın açılması aşamasında mount edilmezse , o bilgisayar zaten açılmaz.Diğer disk ve disk parçalrı otomatik olarak mount edilmesi için gerekli işlemler ise sistem yöneticisi root tarafından yapılır. Otomatik olarak mount edilmesi istenen diskler ve mount edilecekleri dizinler /etc/filesystems dosyasında tanımlanır.
aku@yonca:~$ mount
/dev/sda1 on / type ext2 (rw)
/dev/sda3 on /home type xfs (rw)
none on /proc type proc (rw)

mailx:Mesajların elektronik olarak alınması ve gönderilmesi için ortam sağlayan bir yazılımdır. "mailx"komutu mesaj okunurken saklama silme ve mesajla yanıtlama olanağı sağlar.
mailx [seçenekler] [isim]
utebay@yonca:~$ mailx Mail version 8.1 6/6/93. Type ? for help. "/var/mail/utebay": 26 messages 25 unread 1 MAILER-DAEMON@yonca. Sat Jun 29 09:37 13/546 "DON'T DELETE THIS MES" 2 Bu Linki Görüntüleyebilmeniz İçin Üye Olmanız Gerekiyor. Fri Jun 28 17:44 67/2841 "[Linux] Re: ntfs moun"
grep: Karekterlerden oluşan belirli kalpıları bir veya daha fazla dosya içinde aramınızı sağlayan komuttur.
grep[seçenekler]ifade [dosya...] $ cat deneme.c include "stdio.h" main () { printf ("merhaba"); return(0)
du Komutu (Diskin Durumu):Sistem yöneticisi zaman zaman disklerin nasıl kullanıldığını öğrenmek için bu komut kullanılır.Aşırı büyüyen dosyalar ve dizinleri belirlemesi,sağlar.
utebay@yonca: ~$ du 8 ./BasiliX 12 ./mail 0 ./.ssh
cut:Bir dosya içerisindeki satırların içerdiğialanların keserek belirli bir yere kopyalamak için kullanılır.
cut [seçenekler][dosya]

chgrp:Bir dosyanın yada klasörün grup sahipliğini değiştirmeye yarar.
chgrp[-f][-h][-R]Grup{Dosya....|Klasör....}

who komutu:Sistemde o anda kimlerin çalıştığını saptayan komuttur.
who [seçenekler][isimler]

umount: Mount edilmiş bir kütük sistemini, bilgiisayarın /kütük sisteminden ayırmak için kullanılır.Bu işlem genellikle CD ler için kullanılır.
{umount|unmount}[-f][-a]|[all|allr|Device |Directory|File|FileSystem|-n Nome|-t Type]

Paste: Aynı bir dosyanın veya başka dosyaların bellirli kısımlarını bir araya getirmek için kullanılır. Paste komutuyla ister yatay, isterse düşey olarak birleştirme işlemi yapılabilir.
paste[seçenekler][dosya..]

head: Dosyalrın ilk kısmını listeler.Verilen dosyanın belirtilen kadar satırını, belirtilmemişse ilk 10 satırını listeler. Eğer dosya verilmemişse veya'-'dosya adıyla karsılaşılasırsa standart girdiler okunur.Eğer birden fazla dosya verilmişse her dosya listelemesinde önce ==> ve <== içine koyulmuş dosyaların adlarından oluşan başlıklar listeler.

FTP: İki Bilgisayar arasında dosya transferini sağlar.Uzaktaki bilgisayara dosyalar koyabilirsiniz, yada uzaktaki bilgisayardan yerel bilgisayarlardan yerel bilgisayarlara dosyalar indirebilirsiniz.

diff: Dosyalar arasındaki farklılıkları ortaya koyarak,gerekiyorsa değişiklik kullanılır.
diff [seçenekler] dosya-1 dosya-2

12-24-2005, 05:17 PM

İpuçları

Bu Linki Görüntüleyebilmeniz İçin Üye Olmanız Gerekiyor.

Xine medya oynatıcısı sayesinde bir filmi arkaplan resmi yapmak

Bunu (eger xine yüklüyse) "-R" parametresiyle yaparız, mesela diyelim film.avi isminde bir dosyamız olsun:
Kod: xine -R film.avi

Bu Linki Görüntüleyebilmeniz İçin Üye Olmanız Gerekiyor.

Çıktıyı dosyaya yazdırmak

mesela ifconfig çıktısını bir dosyaya yazalım (kullanıcı olarak /sbin/ifconfig kullanılmalı, root için sadece ifconfig yeterli)
Kod: /sbin/ifconfig > ifconfig_ciktisi.txt

Bu Linki Görüntüleyebilmeniz İçin Üye Olmanız Gerekiyor.

Kabuk üzerinden ekran görüntüsü almak

Kabuk emulatörü üzerinden X in ekran görüntüsünü almak için import komutunu kullanırız.
Direkt görüntü alma:
Kod: import -window root mydesktop.jpg

Bu Linki Görüntüleyebilmeniz İçin Üye Olmanız Gerekiyor.

Fare ile secimde bulunarak görüntü alma

Kod: import window root mydesktop.jpg

Bu Linki Görüntüleyebilmeniz İçin Üye Olmanız Gerekiyor.

Renice ile islem hizlandirma/yavaslatma

Sistem cok yüklendigi zamanlarda istediğiniz islemleri daha hizli yada yavas yapmasini sağlayabilirsiniz. Örneğin :
Kod: renice -10 500
komutu 500 numaralı sürecin önceliğini -10'a çeker ve işlemi daha hızlandırır.
Kod: renice 10 500
öncelik 10'a çıkar ve işlemi daha yavaşlatır

Bu Linki Görüntüleyebilmeniz İçin Üye Olmanız Gerekiyor.

Shell´de dosyayi zip ile sıkıştırmak

Kod: zip sikistirilan_dosyanin_zip_ismi.zip sikistirilacak_dosya

Bu Linki Görüntüleyebilmeniz İçin Üye Olmanız Gerekiyor.

Modül yükleme/listeleme

Bir modul yüklemek için
Kod: modprobe modul_ismi
komutu verilir, sistemde var olan modülleri ögrenmek icin ise
Kod: modprobe -l
komutu kullanilir.
Herhangi bir modül hakkinda bilgi edinmek icin
Kod: modinfo modül_ismi
komutunu kullanabilirsiniz, sistem bagli olan modülleri görebilmek icin ise
Kod: lsmod
kullanilmali.

Bu Linki Görüntüleyebilmeniz İçin Üye Olmanız Gerekiyor.

netstat ile aktif portlari görüntüleme:

Kod: netstat -tlp

Bu Linki Görüntüleyebilmeniz İçin Üye Olmanız Gerekiyor.

açılış disketi oluşturmak

Kod: uname -r
mkbootdisk --device /dev/fd0 "cekirdek_versiyonu"
uname -r ile çekirdek sürümünüzü öğrenebilirsiniz ve mkbootdisk --device /dev/fd0 "cekirdek_versiyonu" ile calışan sisteminiz için açılış disketi oluşturabilirsiniz

Bu Linki Görüntüleyebilmeniz İçin Üye Olmanız Gerekiyor.

*.zip uzantili dosyalari acmak

Kod: unzip zipli_dosya.zip

Bu Linki Görüntüleyebilmeniz İçin Üye Olmanız Gerekiyor.

ikinci bir x-server calistirmak

Kod: startx -- :2 tty10
komutu ile ikinci bir X basLatabiLioruz.

Kod: Ctrl+Alt+F7 ve Ctrl+Alt+F8
tusLari iLe Xserverler arasinda geciste bulunuyoruz.

Bu Linki Görüntüleyebilmeniz İçin Üye Olmanız Gerekiyor.

dizinlerin/dosyalarin veya sisteme bagli bölmelerin boyutlarini ögrenmek

Kod: du -sh klasör_ismi
Bu komutla bir klasör icindeki dosyalarin boyutlarini ögreniriz.
Kod: df -h
BU komut ise sisteme bagli olan hdd bölmelerinin hacimi hakkinda bilgilendirir bizi.

[düzenle]
dizin ve alt dizinleri download etmek:

Kod: wget -rnp Bu Linki Görüntüleyebilmeniz İçin Üye Olmanız Gerekiyor.

[düzenle]
dosya icinden grep ile istenileni aratma

Kod: cat bilmemne.log | grep bisey
bir log'da yada bir dosyanin icinden belirli bilgileri istiyorsak "|" (pipe) ve grep ikilisini kullanabilirsiz.

[düzenle]
ssh ile baglandigimiz makinadan mozilla calistirmak

Kod: ssh root@192.168.1.1 -X -A mozilla

[düzenle]
mkisofs ile iso yapmak

Kod: mkisofs -R -T -V cdrom.iso /mnt/cdrom
ile cd'den iso yapabilirsiniz.
[düzenle]
dd ile CD´nin iso´sunu almak

Cd mizi Cd-Rom'umuza takitiktan sonra mount etmeden dd komutu + parametreleriyle shell'imize sunu yaziyoruz;
Kod: dd if=/dev/cdrom of=/home/kullanici/dosya.iso

[düzenle]
shell´den mikrofon kayiti

Kod: rec deneme.wav --type=wav

[düzenle]
bellek durumunu görüntüleme

Kod: cat /proc/meminfo

[düzenle]
Dosya icindeki kelime yada dizin altindaki klasör/dosya sayilarini görüntüleme

Kod: ls -la |grep "^d" |wc -l
wc komutu dosyadaki kelime, karakterleri, satirlari sayan bi komuttur.. bir dizinde kac tane alt dizin var bunu ögrenmek icin ls ve wc kullanabiliriz.

[düzenle]
Unutulan root sifresi

PC yeniden acilirken linuxyükleyici (lilo veya grub) ekrani geldiginde ctr+x kullanarak komutsatirina düsün, orda
Kod: linux init=/bin/bash
bash komut satiri icin
Kod: mount / -o remount,rw
bu da kök dizini yazilabilir olarak yeniden mount etmek icin, sonra passwd komutuyla yeni root sifrenizi girin.

[düzenle]
date ile zaman/tarih ayarlama

date komutu sayesinde sistemdeki saat/tarih ayarlarini yapabiliriz. Date'in kullanimi ise söyle:
Kod: date MMDDhhmmyyyy
M = Month (ay)
D = Day (gün)
h = hour (saat)
m = minute (dakkika)
y = year (yil)
Örnek icin bugünün tarihini ve 23:15 saatini alalim, buna göre komut + parametre kullanimi su sekilde olmali:
Kod: date 052323152005
bu komutu root olarak kullanmaliyiz, shell'de sadece "date" komutu kullanildiginda o anki saat/tarih gösterilir.

[düzenle]
resim formatlarini cevirme

Kod: convert dosya.png dosya.jpg

[düzenle]
Yeni gnome sürümlerinde nautilus kullanma

nautilus`u etkin etmek icin,
Kod: gconftool-2 --type bool --set /apps/nautilus/preferences/always_use_browser true
kapatmak icin;
Kod: gconftool-2 --type bool --set /apps/nautilus/preferences/always_use_browser false

[düzenle]
Wget + liste ile download

Kod: wget -c --limit-rate=10K --input-file=~/downloads.list
c devam edebilme ozelligi getirir..
limit-rate=XXK XX yerine vereceginiz download hizini sabitler uzerine çikmaz
input-file=~/downloads.list belirtilen dosya içindeki dosyalari indirir

[düzenle]
Bilgisayardaki harddisk bölümlerini listelemek

Kod: sfdisk -l

Bilgisayardaki harddisk bölümlerini listeler.
Root hakları ile çalıştırılması gerekir.

[düzenle]
Dosya türünü ögrenmek

Kod: file dosya

[düzenle]
Sistemde bağlı bulunan bölümleri listelemek

Kod: df

[düzenle]
İşlemci Bilgilerini Almak

Kod: cat /proc/cpuinfo

[düzenle]
rar uzantılı dosyaları açmak

Kod: unrar e dosya_ismi.rar

[düzenle]
Bağlı disk bölümlerinin kullanım oranı

Kod: df -h

Düzenleler aynı yerden

12-24-2005, 05:17 PM

Exit :cikis
passwd:En az 6 karakter.en az iki karakter alfabetik kalanin sayisal veya en az bir karakterinin sayisal olmasi gerek.
logname:O andaki calisani user id gosterir.
ls:Bir dizin icinde yer alan dosyalarin listesini veririr.
rm *:Birdizin icinde yer alan dosyalari siler.
>:Bir satira sigmayan command alt satirdan devam ettirir.
&:Verilen komutun sonuna yazilir ve komut geri planda kendi kendine calisir.Sonuclaninca sonuclari verir.
komut> dosya:Eger komutun olusturdugu tum sonuclar ekran yerine bir dosya icine yazilir.
komut>> dosya:Verilen dosya isminin sonuna sonuclari yazar.
;Bu isaret commad arkasina konarak.bir satirda birden cok commad calisir
komut:Vi programi calistiktan sonra yazma islemine baslamak icin. Satirin sonundan devam edilecek ise yine bu kullanilir.
vi + dosyaadi:Baslangicta dosyanin en son satirina ulasmak icin bu kulla vi +UNIX
dosyaadi:dosyada sayfalar biciminde ilerlemek icin vi -r dosyaadi:kaybolan dosyayi cagirir.elektirik kesildikten sonrada.
vi -r kurtarilacak dosyalar goruntulenir.
:w dosyaismi: bun dosyayi yazdktan sonra kaydeder.
:20 sati yukari cik. bu tuslara basilarak yapilir CTR d imlec komut kodundan kurtulmak icin.
:w uzerinde calisilan metin ayni isimle saklanir.
:w dosyaadi:bir baska isimle saklama.
:wg| dosyadan cikmak icin.
:q| yapilan degisiklikler goz onune alinmamk isteniyorsa.
:q hic bir degisiklik yapilmamimissa terk etmek icin kullanilir.
:e| metinde degisiklik yapilmissa degisiklikler istenmiyorsa baslangic haline getimek icin kullanilir.
:w>> dosyaadi:yaratilan dosya, bir baska kutuge ilave edilecekse.
:n,mw>> dosyaadi:tumu yerine verilen satir araligi dosyaya eklenir.
:sh :file icinde calisiriken UNIX komutalrini kullanmamizi saglar.
UNIX com:file icinde calisiriken UNIX komutalrini kullanmamizi saglar
|:En son UNIX komutunu tekrar calistirmak icin. Vi editorunun icinde UNIX komutu kullanildiktan sonra tekrar editore donmek icin CTR-d veya
:exit gecerlidir. :r| komut:UNIX komutlarina eristikten sonra bunu sonuclarini editor icin aktarir. :w |mail burak:yaratilan dosyayi burak isimli kuulaniciya iletmek.
CTR-f:Metnin bir ekran sonrasina ulasmak icin.
CTR-b:ekrani geri getirmek icin.
CTR-d:yarim ekran yukari cikmak icin.
CTR-u:yarim ekran asagi kaymak icin.
CTR-e:ekrani bir sati yukari kaydirmak. basina n koyarak artabilir.
CTR-y:ekrani bir satir asagi kaydirmak.
CTR-g:hangi satirda oldugunu bulmak icin.
CTR-h:korsuru bir sola kaydirir.Basina yine istenilen sayi konabilir. :Korusur bir saga kaydirir. :Korsuru asagi dogru kaydirir.
CTR-N:Korsuru asagi dogru hareketi saglar. :Korusuru yukari dogru hareketi saglar.
CTR-P:Korusuru yukari dogru hareketi saglar. :Ekran uzerindeki metnin birinci satirina hareket ettirme amaciyla kullanilir.Bu komut oncesinde sayisal deger kullanilirsa,imlec belirtile satira kayar. :Imleci ekranin tam ortasindaki satir uzerine hareket ettirir. :Son satir uzerine getirir. :Imleci satir uzerindeki bir sonraki kelimenin ilk karakteri uzerin kaydirir. :Satir uzerindeki bir onceki kelimenin ilk karakterine getirir. :Kelimenin son karakterine ulastirir.
/aranacak kelime:belirtilen kelimeyi ileri dogru aramayi saglar.
?aranacak kelime:belirtilen kelimeyi geri dogru aramayi saglar.
/aranilacak kelime/+n:bir kelimeyi belirli bir sati araliginda aratmak. imlecin bulundugu satir ile sonraki n satiri arasinda bir kelimeyi arama /A*a:A ile baslayan ve a ile biten dizgileri bulma. :dosyanin belirli satirina ulasmak icin.bu komuttan once satir numarasi belirtilerek imlec o satira hareket eder.yoksa en sona gider. Bir once ki konuma donmek icin dur. : Herhangi iki karakter arasina giris yapilacak ise.ESC basinca durur. :Imlecin bulundugu satirin hemen altina bir bos satir acmak icin. :Imlecin bulundugu satirin uzerine satir acmak icin kullanilir. :Bir satir uzerinde yapilan girisleri silmek icin. :Silme islemi yanlislikla yapilmis ise kullanicinin zarara ugramamasi icin en son islemi iptal etmek uzere kullanilir. :Satir uzerinde bir den fazla degisiklik yapilmissa ve degisiklik lerin tumunu bir den iptal etmek icin kullanilir. :Bir satirin yok edilmesi. :Komutun uzerinde bulunan satir dahil sonraki tum satirlar silinir :Ekranda goruntulenen dosyanin birinci satirini siler. :Mevcut bir karakteri degistirmek. :Bir karakter yerine bir den fazla karakter degistirmek icin. Yazim modundan cikmak icin ESC le cikilir. :bir kucuk harfi buyuk harfe cevirmek icin. :bir satiri kopyelemek uzere yakalamak amaci ile kullanilir.Bunun arkasindan imlece kopyalama isleminin yapilacgi konuma getirilir komutu kullanilir.:ilgili satirin imelecin bulundugu yerin ustune kopyeler. :belirli bir satirin kopyelenmesi bu komutla baslar. ile sonuclanir. Eger n satir kopyalanacksa ile satirlarin kopyesi bir yazmac uzerinde olusturlur ve ile istenilen yere kopyelenir. Yer degistirme islemi::gibi komutlarla silme islemleri yapildiginda,silinen ifadeler yazmac uzerine kaydedilmis olur.Bu islemde sonra imlec yeni konuma getirilerek yapilir. :En son kullanilan komutu yeniden ekrana getirir. r dosyaadi:su anda calimakta oldugun dosyanin belirli bir bolumunu r den sonra ki dosya ismine kopyeler. chown yeni sahibinin ismi dosya:dosyanin veya dizinin basakasina verilme i. Kisaca dosya sahibi degistiriliyor. chown yeni sahibinin ismi dizi:dizi sahibi degistirme. chgrp yeni grup adi dosya: dosya grubunu degistirme. chgrp yeni grup adi dizi: dizi grubunu degistirme. chmod izin modu dosya:Bir dosyaya verilen izinlerin degistirilmesi. chmod izin modu dizi :Bir diziye verilen izinlerin degistirilmesi.
ORANTILI IZIN KODLARI -------------- Orantili kod - Izin durumu -
0400 - Dosya sahibi icin okuma -
0200 - Dosya sahibi icin yazma -
0100 - Dosya sahibi icin calistirma -
0040 - Gruptakiler icin okuma -
0020 - Gruptakiler icin yazma -
0010 - Gruptakiler icin calistirma -
0004 - Digerleri icin okuma -
0002 - Digerleri icin yazma -
00001 - Digerleri icin calistirma -
uosyanin sahibi.
g:Grup
oigerleri
a:Herkes
+:Izin vermek
-:Izinleri kaldirmak.
=:Belirli bir izin atamak uzere.
cd dizin adi:dizi degistirme..
cd /: diziden root a gecemek icin.
cd ..:bir ust diziye gecmek icin.
pwd:hangi dizi uzerinde calistigini goruntuler.
ls:dizi icindeki dosyalari ve alt dizileri listeler ls (secenekler) (dosya veya dizin...)
Secenekler:
-c:Goruntu cok kolonlu ve dosya isimleri azalan sirada olacaktir.
-Fosya isimleri sonunda * dizin isimleri sonunda / isaretleri gorun tulenerek birbirinden ayirt edilmelerini saglar.
-R:Belirlenen bir dizin icindeki dosylar yanisira varsa tum alt dizinler icerikleriyle birlikte listeler.
-a:.ile baslayan dosyalar dahil dizinin tum icerigini listeler.
-cosyalari siralamak veya bastirmak amaciyla i-dugumlerinin en son duzletme tarihlerini kullanir.
-losyalar hakkinda daha ayrintili bilgi verir.
-g:Eger ayrintili liste aliniyorsa yani tum bilgiler listelenecek ise ve bu listede doyanin sahibinin grup adiyla birlikte yer almasi
isteni yorsa bu secenek kullanilir.
-i:Her dosyayi idugumleri ile birlikte goruntuler.
-mosya isismleri virgullerle birbirinden ayrilarak listelenir.
-n:Ayrintili listede yer alan ID numaralarini listeler.
-o:Ayrintili listeye grup adlarinin dahil edilmesini saglar.
-pizinlerin / isaretiyle simgelenmesini saglar.
-qosya isimleri icinde ? gibi grafik olmayan karakterler varsa bunla rin listelenmesine yardimci olurlar.
-r:Siralamayi ters yonden yapar.
-s:Blok cinsinden dosyalarin boyutunu verir.
-tosyalarin degisime ugrama zamanlarina gore siralanmasini saglar.
-uosyalara en son erisim zamanlarina gore siralanmasini saglar. mkdir dizin adiizin yaratmak.
rmdir dizin adiizilerin silinmesi. rm -r dizin adiizi icindeki alt dizileri siler.
umask nnnn:Kullanici maskesi.
dircmp secenekler dizin-1 dizin-2
secenekler:
-d:her iki dizinin sahip oldugu dosyalarin karsilikli olarak goruntulenmesini saglar.
Ayni isimlere sahip dosyalarin iceriklerini kars lastirir,ayni ve farkli olanlari belirler,son olarakta iceriklerini goru tuler. -s:Sadece farkli icerige sahip dosya isimlerinin goruntulenmesi saglar.
-wn:cikti genisligi 72 karakter olarak kabul edilmektedir.Istenirse n yerine sayisal bir deger yazilarak bu genislik degistirilebilir.
cp dosya-1 (dosya-2..) dosya veya dizin:Bir dosyanin kopyesini olusturma
cp prog1 ../per/rog1 dosyasinin per dizisine kopyelenmesi. ahmet dizisinde oldugumuzu varsayalim.yurdakul dizisindeki butun dosyal ri ahmet dizisine kopyalamak istiyoruz.su komutu kullaniriz.
cp ../yurdakul/* . cp satmas dosya/:Bulundugumuz dizinin icindeki satmas isimli dosyayi dosya isimli bir alt dizinin icine kopyalamak.
mv -f dsoya-1 (dosya-2..) dosya veya dizin :Bir dosyanin bir diziden baska bir dizine tasinmasi.
ln -f dosya-1 (dosya-2..) yeni-dosya:dosylarin baglanmasi.
Link ln prog1 prog4:Ayniz dizin icinde prog1 dosyasinin prog4 isimli bir baska kopyasini olusturmak ve ona baglamak.
ln prog1 muhrog1 dosyasinin muh dizini icine baglanmasi.
rm(secenekler) dosya..osyayi silmek icin.
secenekler:
-frmal olarak kullanicinin doysa uzerinde yazma izni yok ise,silme islemi yapilamaz.Ekranda izin modu goruntulenerek silme isleminin yapili yapilamayacagi sorulur.Eger y yazilirsa sime islemi yapilir.return tusan basilirsa bu islem yapilmaz. Silme islemi yapilmadan once bu tur sorulari sorulmasi istenmiyorsa -f secenegi kullanilir.
-iosyalarin etkilesimli olarak tek tek silinmesine olanak tanir.
-r:Bir dizini,icindeki tum dosyalarla birlikte silmek amaciyla kullanili
rm * :Butun dosyalari siler rm -r dizin ismi:diziyi silmek icin.
rm -fr *:Hem dosyalarin hemde dizinlerin herhangi bir uyariyla karsilasm dan topluca silinmesi.
cat (secenekler) dosya..:Bir dosyaninin iceriginin goruntulenmesi amaci ile yada iki veya daha fazla dosyanin birlestirilmesini saglar.
secenekler:
-u:Komut ciktisinin bir ara bellege alinmasini onler.
-s:Mevcut olmayan dosyalarla karsilasildiginda kullanici uyarilmaz.
-v:gorunmeyen bazi karakterleri gorunur hale getirir.bu secenekle birlikte asagidaki secenekler kullanilabilir.
-t:Tablarin CTR -I sek?inde goruntulenmesini saglar.
-e:Satir sonu isareti olarak dolarisaretinin goruntulenmesini saglar.
cat > dosya:Yeni bir metin dosyasi yaratmak. CTR-d ile cikilir. Bu dosyaya bir sey eklemek istersek > bunu tek basina kullanmiyoruz. Yoksa dosya yok olur .
cat >> dosya: Bu sekilde tekrar icine girerek ekleme yapabiliriz.
cat dosya-1 dosya-2 > dosya-3 :Iki dosya birlestirilerek yeni dosya yaratilmasi.
nl (secenekler) dosya:Satirlari numaralandirarak goruntulemek.
pg (secenekler (dosya..):dosya iceriginin sayfalar halinde goruntulenmes
secenekler:
-numara:Her defasinda goruntulenecek satirlarin sayisini gosterir.
-p dizgi:Normal olarak sayfanin en alt satirinda (isareti olasarak kullanicinin return a basmasi beklenir.
-c:Her bir sayfa goruntulenmeden once ekran temizlenir ve imlece baslan gic konummuna doner.
-e:Her dosyanin sonunda kullanicinin return a basmasi gerekmez.
-n:Normal olarak komutlar yeni satir karakteri ile son bulur.Otomatik olarak komut sonunun belirlenmesine olanak saglar.
-s:msg lerin goruntulenmesini saglar. +satir no:Belirli bir satirdan itibaren dosya goruntulenmek isteniyorsa dogrudan satir numarasi yazmak sureti ile bu saglanir.
+/kalip/:Belirlenen kalibi iceren ilk satiri bulmak amaciyla bu tur bir tanim yapilabilir.
find yol tanimi secenekler:Belirli bir dosyanin hangi dizin icinde yerle tigini bulmak icin kullanilir.
Secenekler:
-name isim:aranilacak dosyanin ismi.
-perm izin:Izinleri oktal olarak belirlenmis dosyalarin aranilmasi.
-links n:linke sahip dosyalar.
-user kullanici:Belirli bir kullaniciya ait dosyalarin aranmasi.
-group isim:Belirli bir gruba dahil dosyalarin aranmasi.
-atime n:n gun icinde erisilen dosyalar.
-mtime n:n gun icinde islem goren dosyalar.
-ctime n:n gun icinde degistirilen dosyalar.
-print :bulunan dosyalarin ekranda goruntulenmesini saglar.
grep (secenekler) ifade (dosya..) egrep (secenekler) ifade (dosya..) fgrep (secenekler) dizgi (dosya..)
Yukaridaki komutlar belirli kaliplarin bir veya daha fazla dosya icinde aranmasi icin kullanilirlar.
Secenekler:
-v:aranilan kalibin bulunamadigi satirlari goruntuler.
-c:aranilan kalibin toplam kac satirda yer aldigini goruntuler.
-i:kucuk buyuk harf ayrimi yapmaz.
-l:aranilan kalibin bulundugu doys isimlerini goruntuler.
-n:Bulunan satilar dosya icindeki satir numaralari ile birlikte goruntul
-b:bulunan satirlarin blok numaralarini listeler.
-s:dosya bulunamadigi veya okunamadigi zaman hata msg leri verilmesi ist niyorsa bu secenek kullanilir.
-e ifade:- ile baslayan ifadelere izin verir.
-f dosya:Bir dosyanin icerdigi ifadeleri bir baska dosya icinde aramak amaciyla tercih edilebilir.
file (secenekler) dosyalar..:Herhangi bir dosyanin tipipni belirlemek gerekebilir.Dosyanin b`s olup olmadigi eger metin dosyasi ise turu veya dizin olup olmadigini belirlemek uzere bu komut kullanilir.
-c:Bicimlendirme hatalari icin magic dosyasinin kontrol edilmesine olana saglar.
-f dosya:Incelenecek dosya isimlerini iceren dosyayi tanimlar.Belirli dosyalarin tipi saptanacak ise ve dosya isimleri bir baska dosya icinde saklanmis ise bu secenek kullanilir.
-m magic:Alternatif bir dosya tanimlanir.
file *:icinde bulunulan dizine ait tum dosyalarin tiplerini gosterir.
pr secenekler (dosya..):dosyalarin belirli duzende goruntulenmesi.
Secenekeler:
+sayfa no:Numaralndirma isleminin baslayacagi sayfa numarasi bu sekilde belirlenir.
-kolon:cilisin kac kolondan olacagini belirler.
-a:Cikisin cokulu kolonlar bicimimde olmasi saglanir.
-d:satirlar arasinda bos satir birakilmasina neden olur.
-m:Komut ile belirlenen dosyalarin ayni ekran uzerinde ve ayri ayri kolo larda yer almasini saglar.
-wn:Sayfanin herbir satirinin kac karakter alagini belirlemek icin.
-okonum:Herhangi bir satirin baslama konumunu belirler.
-ln:Bir sayfadaki satirlarin sayisini degistirmek icin kullanilir.
-hbaslik:Yazdirilacak dosyanin basligini belirlemek amaciyla kullanilir.
-Posya ekranda goruntulenirken her bir sayfa oncesinde kullanicinin return tusuna basmasi beklenir.
-r:hata raporlarinin goruntulenmesini saglar.
-t:Her sayfanin basinda ve sonunda 5 satirlik alan ayrilmasini engeller.
-sayirac:Kolonlarin belirlenen bir ayirac ile ayrilmasini saglar.
dd (secenek=deger)..osyalarin farkli bicimlere donusturulmesi gerekti ginde dd komutulu kullanilir.Blok yapisinin degistirilmesinde,ASCII ve EBCDIC dosyalarin donusturulmesinde ve dosya icindeki harflerin buyuk veya kucuk harflere cevrilmesinde kullanilir.
Secenekler:
if=dosya:giris dosyasi
of=dosya:cikis dosyasi
ibs=n:Giris dosyasinin blok boyu
obs=n:Cikis dosyasinin blok boyu.
bs=n:hem giris hem de cikis dosyasinin blok uzunlugu.
cbs=nonusum isleminde kullanilan ara bellegin boyutu.
skip=n:cikis dosyasi yaratilirken giris dosyasindan n blogun atlanmasi saglanir.
seek=n:kopyalama oncesinde cikis dosyasinin basindan itibaren n blogu arar.
count=n:sadece n giris blogunu kopyeler.
conv=ascii:EBCDIC dosyayi ASCII dosyaya donusturur.
conv=ebcdic:ASCII dosyayi EBCDIC dosyaya donusturur.
conv=ibm:ASCII dosyayi EBCDIC dosyaya donusturur.
conv=lcase:Buyuk harfleri kucuk harflere donusturur.
conv=ucase:Kucuk harfleri buyuk harflere donusturur.
conv=noeror:Hata durumunda donusum islemini durdurmaz.
sort (-secenekler)(+pos1 (-pos2))(-o cikti dosyasi) (dosya..)osyalari belirli kolonlarina gore siralamak, bazen de ayirmak icin kullanilir.
Secenekler:
-c:Belirlenen siralama kurallarina uygun olup olmadigini denetler.
-m:Sirali dosyalari birlestirmek amaciyla kullanilir.
-u:Birbirinin ayni olan tekrarli satirlari iptal ederek bir tanesinin goz onune alinmasini saglar.
-O cikti:Siralama islemi sonunda yaratilan yeni dosyanin adini tanimlama amaciyla bu secenekler kullanilir.Eger belirtilmesse cikis ekrana yapili
-ybellek:Siralama islemi icin gereken bellek miktari.-y0 ile en az belle kullanilacagi -y ile de en fazla bellek miktari kullanilacagi anlasilir.
-zn:n ile en buyuk kayit genisligi gosterilmektedir.
-d:Sadece alfabetik karakterlere gore siralama isleminin yapilmasini sag
-f:Buyuk ve kucuk harf ayriminin yapilmamasina neden olur.
-M:ay bilgisine gore siralama yapar.
-n:Bir aritmetik degere gore siralar.
-r:Siralamayi ters yonde yapar.
-tayirac:Alan ayiracinin tanimlanmasina olanak tanir.
+pos1(-pos2):Siralamaya temel olusturacak anahtar alaninin baslangic ve bitis pozisyonlarini belirler.
uniq (secenekler) (dosya):Bir dosya icinde birden fazla satir ayni iceri ge sahip olabilir.Alt alta tekrarli satirlarin goruntulenmesi veya goruntulenmemesi uniq komutu ile denetlenebilir.
Secenekler:
-u:Sadece dosya icinde tekrarlanmayan satirlarin goruntulenmesini saglar
-d:Sadece tekrar eden satilari elde etmek amaciyla kullanilir.
-c:Tekrarli satirlar tek bir satir halinde goruntulenebilir.Ek olarak ayni satirdan kac tane oldugunu herbir satirin sol tarafinda yer alir.
-n:Ilk n alan bosluklarla birlikte gozardi edilir.
+n:Islem esnasinda ilk n karakterlerin gozardi edilmesi saglanir.
comm (secenekler) dosya-1 dosya-2 :Sirali iki dosyanin ayni satirlarinin secilmesi icin kullanilir.
-1:Sadece birinci dosyada yer alan satirlari goz ardi eder ve ikinci dosya satirlarini goruntuler.
-2:Sadece ikinci dosyada bulunan satirlari goruntulemez ve birinci dosya satirlarini goruntuler.
-3:Her iki dosyada yer alan ayni satilarin goruntulenmemesi saglar.
diff (secenekler) dosya-1 dosya-2osyalar arasindaki farkliliklari ortaya koyarak,gerekiyorsa degisiklikleri yapmak olasidir.
Secenekler:
-b:Takip eden bosluklarin goz ardi edilmesine ve diger bosluk dizgileri nin esit bicimde karsilastirilmasina olanak saglar.
-e:a,c ve d komutlarinin kullanilmasini saglayan bir editor olusturur. Boylece iki dosya arasindaki farkliliklarin ortadan kaldirilabilmesi icin ortam hazirlar.
-f:yine bir editor olanagi saglar.Ama e secenegi kadar kullanisli degil.
-h:Iki dosya arasindaki farkliliklari hizli bicimde goruntuler.
bdiff dosya-1 dosya-2 (secenekler):Karsilastirilacak dosya cok buyuk ise bu komuttan yararlanilir.Ayni olan satilari goruntulemez farkli satirlari kucuk parcalara ayirarak herbiri uzerinde diff komutunu uygula Aksi belirtilmedikce dosya 3500 satirlik paracalara ayrilir.
Secenekler:
-nosyanin kac satirlik parcalara ayrilacagini belirler.
-segisikligin kabul edilmemesini saglar.
diff3 (secenekler) dosya-1 dosya-2 dosya-3:Uc dosya arasindaki farklilik lari ortaya koymak ve duzelmetleri yapmak icin kullanilir.
tail (secenekler) (dosya):Bir dosyanin sonundan belirli sayida satiri secerek goruntulemek olasidir.Satirlar veya bloklar seklinde olabilir.
Secenekler:
+sayiosyanin basindan itibaren baslayarak goruntulenecek birim sayisi.
-sayiosyanin sonundan itibaren baslayarak goruntulenecek birim sayisi.
l:Satirlara gore secme islemi.
b:Bloklara gore secme islemi.
c:Karakter sayisina gore secme islemi.
f:Buyuyen bir dosyanin satirlarini goruntuler.
split (-n) (dosya(isim)):Bir dosyayi belirlenen sayida ayri dosyalara bo mek amaciyla bu komut kullanilir.
Csplit (secenekler) dosya argumanlar..osyalari bazi argumanlara gore parcalara ayirabilir.n+1 kesime ayirir.
-s:Csplit komutu yaratilan her dosya icin karakter sayisini goruntuler. -s yazilirsa bu islemi yapmaz.
-k:Csplit kullanirken bir hata ortaya ciktiginda yaratilan dosyalar sili nir.-k bu durumu engeller.
-f oneki:xx00,xx01,...xxn bicimindeki isimler yerine istenilen oneklerin verilmesi amaciyla -f secenegi kullanilir.
Arguman: /ifade/:Bu ifadelerin ana dosya icinde yer aldigi konum bulunarak bu ko numdan onceki tum satirlar xx00,kalan kisimlar ise xx01 dosyasi icine yerlestirilir.
%ifade%:Yukaridaki gibi islem gorur.Ama bu konuma kadar olan birinci bo lum icin yeni bir doya yaratilmaz.
satir-no:Ana dosyanin belirlenen satir numarasina kadar olan kesim alini
cut secenekler (dosya..):Bir dosya icindeki satirlarin icerdigi alanlari keserek belirli bir yere kopyalamak.
Secenekler:
-cliste:Karakter konumlarini belirler.
-fliste:Ozel bir ayirac ile ayrilan alanlari tanimlamak amaciyla kullani
-dayirac:Ayircalari tanimlamak uzere kullanilir.
-s:-fseceneginin kullanildigi durumlarda ayiraca sahip olmayan satirlari atlanmasini saglar.
paste secenekler dosya-1 dosya-2:Ayni bir dosyanin veya baska dosyalarda belirli satirlari birlestirerek bir satir elde etmek icin kullanilir.
Secenekler:
-dkarakter:Iki dosyanin karsilikli satirlarini araya belirlenen karakter yerlestirmek suretiyle birlestirilir.
-sosya icindeki satirlari yan yana birlestirir.
-osya ismi yerine kullanilarak satirlarin ekrandan girilmesini saglar.
join (secenekler) dosya-1 dosya-2:Iki ayri sirali dosyanin iliskili kayitlarini bir satir uzerinde birlestirmek amaciyla kullanilir.
Secenekler:
-an:Normal cikisa ilave olarak n numarali dosya icindeki eslesmeyen sati larda goruntu uzerinde yer alir.n 1 veya 2 olabilir.
-e dizgi:Bos cikti alanlarina tanimlanan dizginin yerlestirilmesini sagl
-jn m:n numarali dosyanin m ninci alani uzerinde birlestirme yapilir.
-o n.m:n numarali dosyanin m alanini birlestirir.
-tayirac:Alan ayiracinin tanimlanmasini saglar.
tr (secenekler) (dizgi-1 (dizgi-2)):Giris bilgilerinin icerdigi karakter leri baska karakterlerle degistirmek veya silerek cikis elde etmek amaci lakullanilir.
Secenekler:
-c:Birinci dizginin icerdigi karakterler disinda kalan tum karakterleri, ikinci dizgide belirtildigi gibi degistirir.
-d:Birinci dizgi icinde belirtilen tum giris karakterlerini siler.
-s:Tekrarli karakterleri tek karaktere donusturur.
wc (secenekler)(dosya..):Bir dosyanin kac satirdan olustugunu gosterir. Bunun yaninda Dosyanin icerdigi karakter veya kelime sayilari ogrenilir.
Secenekler :
-l:Satirlari saymak amaci ile bu secenek kullanilir.
-w:Kelimeleri saymak icin kullanilir.
-c:Karakterleri saymak icin kullanilir.
od (secenekler) (dosya):Bir dosyanin icerigi sekizlik duzende goruntulen mek istenebilir. Ozellikle grafik ozellikli olamyan gorunmez karakterler dosya icindeki yerlerini belirlemek acisindan kullanilir.
Secenekler:
-b:Herbir bayti sekizlik duzende gosterir.
-c:Her bir bayti ASCII karakterlerle goruntuler.Bu arada gorunmez karak terler ozel bicimde yer alir.
Bu bicimler sunlardir. /(bunun tersi)0 null /b geri bosluk /f sayfa basi /n yeni satir /r return /t tab
-d:Herbir kelime desimal olarak simgelenir.
-o:Her kelime sekizlik duzende goruntulenir.
-x:Herbir kelime onaltilik karakterler biciminde simgelenir.
-s:16 bit kelimeleri isaretli desimal karakterler biciminde yorumlar.
lp (secenekler) dosyalar:Basilabilir doyalarin yaziciya gondermek.Burda dosya hemen yazdirilmayarak spool a atilacaktir.
Secenekler:
-c:Lp komutu kullanildiginda yazdirilacak dosyanin bir kopyasinin olus turulmasi isteniyorsa -c secenegi kullanilir.bu secenek kullanilmadigind kopyalama islemmi yerine link islemi gerceklestirilir.
-dyazici:Yazma isleminin yapilacagi yazicinin veya yazicilar sinifinin belirlenmesi amaciyla bu secenek tercih edilir.
-mosyalarin yazicidan bastirilmasi ardindan measj gonderilmesine olanak saglar.
-nsayi:Yazdirilacak dosyanin kopya sayisini saprtamak uzere bu secenek ten yararlanilir.kullanilmassa 1 oldugu varsayilir.
-s:lp den "request id is.."gibi mesajlarin atilmasini saglar.
-tbaslik:Yazicidan alinan cikisa bir basligin yazdirilmasi isteniyorsa bu secenek kullanilir.
lpstat (secenekler):Yazicidan alinmak uzere gonderilen dokumlerin duru munu ogrenmek uzere bu komut kullanilir.
Secenekler:
-a(liste):Listede belirtilen yazicilara gonderilen istekler hakkinda bilgi verir.
-c(liste):Yazici siniflari ve onlarin uyelerini goruntuler.
-d:sistemin kabul ettigi yaziciyi goruntuler.
-o(liste):Yazdirilmak uzere gonderilen dokumleri goruntuler.Liste yazici isimlerini siniflari ve istekleri kapsar.
-r:Lp istek tablosunun durumunu goruntuler.
-s:Sistemin kabul ettigi yazicinin ismi ver herbir yazicinin sahip oldugu ozel dosya isimlerini goruntuler.
-t:Tum durum raporunu goruntuler.
-u(liste):Liste icinde belirtilen kullanicilara iliskin durum raporunu goruntuler.
cancel (liste numarasi) (yazicilar):Lp komutuyla yazdirilmak uzere spool a gonderilen basim istekleri,gerektiginde daha bastirilmadan iptal edilebilir. Hangi listelerin spoolda bekledigini lpstat komutu ile ogrenebiliyorduk.
disable (secenekler) yazicilar:Bir yaziciyi veya bir grup yaziciyi devre disi birakmak olasidir.Bu takdirde yazim istekleri yerine getiril meyecektir.
Secenekler:
-c:Su anda yazicidan basilmakta olan istekleri iptal etmek uzere kullan.
-r(nedeni#):Yazicinin neden iptal edildigini kaydetmeye yaramaktadir.
enable yazicilar:Yaziciyi aktif hale getirmek
ps (secenekler):Islemlerin durumlari hakkinda bilgi edinmek icin kullanilir.Aktif islemler hakkinda cesitli bilgiler verir.
Secenekler:
-e:Tum islemlerle ilgili bilgilerin goruntulenmesini saglar.
-d:Grup liderleri haric tum islemler hakkinda bilgi verir.
-a:Grup liderleri ve terminallerle iliskisi olanlar disinda kalan tum islemler hakkinda bilgi verir.
-f:Tam listenin uretilmesine olanak tanir.
-l:Ayrintili listeyi goruntuler.
-c dosya:/dev/swap in bulundugu yerde swapdev dosyasini kullanir.
-t liste:Liste icinde yer verilen terminallerden yurutulen islemler hakkinda ozel bilgi saglar.
-p liste :Listede ID numaralari tanimlanan islemlere iliskin ozel bil gileri goruntuler.
-u liste:Belirlenen kullanicilarla iliskili islemlere ait ozet bilgi.
-g liste:Grup liderlerinin iliskili oldugu islemler hakkinda o bilgi.
kill (-sinyal) PID..:Calismakta olan bir islemi kesmekte kullanilir. PID numaralari ps komutu ile gorunur.Bir cok sintal tanimlanabilir. Bunlardan -9 islemi oldurur.
nice (-sayi) komut (argumanlar):Kullanicilarin kendi yarattiklari islemlerin onceliklerini dusurebilirler.Kullanici islemlerin onceligini yukseltemez.Bu olanak sadece sistem yoneticisine taninmistir.Sayi 19 dan fazla olamaz.Bu olay islem baslamadn yapilmadir.
date:gunun tarihi ve saatini gosterir.
cal ((ay) yil):Belirli bir aya veya yila ait takvimi elde etmek icin kul lanilir.cal komutu direk kullanildiginda bulundugun ayi ve yili gosterir
cal yil :Istenelin yilin butun aylarini gosterir.
calendar:Kullaniciya o gun yapmayi planladigi isleri hatirlatmaktadir. Bu komut kullanicinin kendi dizininde yer alan calendar isimli dosyayi okur.Bu dosyaya hatirlatilacak islerle ilgili zaman ve aciklamalari iceren bilgiler girilmelidir.
.profile dosyasinin icine bu komut konur.
bc:Hesap makinasi.Bazi fonksiyonlar tanimlanabildigi gibi istenirse -l secenegi kullanilmak suretiyle matematik kitaplik fonkisyonlarina ulasi labilir.Bu sayede ,trigonometri,logaritma ve ozel fonsiyonlar dogrudan dogruya kullanilabilir.
mail (secenekler) mail (secenekler) kullanici : mail gonderme.mail yazimi bittikten sonra . isareti konur ve return e basilir.
Secenekler:
-e:Mesajin ekranda goruntulenmemesini saglar.
-p:Ekranin en alt satirinda ? isareti goruntulenmez.msg ler arka arkaya akip gider.
-q:Kesme isleminin yapilabilmesine olanak saglar.
-r:Mesajin ilk giren ilk cikar ilkesine gore goruntulenmesini saglar.
-f dosya:Mesajlarin belirtilen dosya icine kayit edilmesini saglar. mail kullanici kullanici kullanici
.. :Bir den fazla kisi ye ayni mail i bu sekilde gonderebiliriz. mail kullanici at node:Uzak yere mail gondermek.
mail :gelen mailigi gorebiliriz.Ve icinden su komutlari yazabiliriz.
Komutlar:
+:Msg lari ileri dogru aramak amaciyala kullanilir.
- geri dogru goruntulemek amaciyla kullanilir.
d:Belirtilen msg nin silinmesi
p:msg yeniden goruntulenmesini saglar.
q:Silinmemis msg lerin mailfile dosyasi icine geri yukleyerek mail komut nun kullanimina son verir.
x:Mesaji degistirmeden cikisa son verir.
*:komutlarin bir ozetini goruntuler.
s(dosya):msg nin belirlenen dosya icine kaydedilmesini saglar.
w(dosya):msg leri belirtilen doyanin icine basliklar dahil olmamak uzere saklar.
m(kullanici):msg nin belirtilen kullaniciya gonderilmesini saglar.
mailx:Msglerin elektronik olarak gonderilmesi ve alinmasi icin ortam saglayan bir yazilimdir.Mailx komutu asagidaki olanaklari saglar.
Komutlar:Msg okunurken saklama, silme ve msgleri yanitlama olanagi sagla
Tilde Komutlari:Msglerin gonderilmesi asamasinda, cogunlukla duzeltmeler olanak saglamak amaciyla tilde komut?arindan yararlanilabilir.
Cevre degiskenler:Mailx msg leri bicimlendirmeye yarayan bircok cevresel degisken sunmaktadir. Gelen msgler mailbox isimli standart bir dosya icinde saklanir.msgler okundugunda,saklanmasi amaciyla ikinci bir dosya daha kullanir.Ikinci dosya mbox dir.
mailx (secenekler) (isim..):
Secenekler:
-e:Msgnin varligini kontrol etmek icin kullanilir.
-fkutuk:Msglerin okunacagi dosyanin adini belirler.Eger tanimlanmassa MBOX olarak kabul edelir.
-H:Sadece basliklarin ozet halinde goruntulenmesini saglar.
-i:Kesilmeleri goz ardi eder.
-n:mailx.rc deki tanimlarin goz onunen alinmamasini saglar.
-N:Ilk ozel basliklarin bastirilmamasini saglar.
-r adres:Adresleri network dagitim yazilimina gecirir.Tum tilde komutla rinin iptal edilmesini saglar.
-u kullanici:Belirtilen kullanicinin msg dosyasini okur.
write kullanici (terminal tanimi):Msg nin iletildiginde aninda ekranda olmasini saglar.
mesg n:Kendine gelen msglarin iletilmemesini saglar.
news (secenekler) (maddeler):Gunluk olaylardan haberdar olmak icin.
mesg (n) :Kullanicinin msg sini kapatmasi.
mesg (y): Kullanicinin msg sini acmasi.
DOKUMAN HAZIRLAMA:
nroff (secenekler) (dosyalar)okumanlarin istenilen bicimde hazirlanmas amaciyla kullanilir.Her seyden once dokumanlarin kaydedildigi bir dosya nin yaratilmasi gerekir.Yazdirlacak metinler ve bicimlendirme komutlari bu dosya icinde yer alacaktir.
Secenekler:
-oliste:Sadece liste icinde belirtilen sayfalarin dokulmesini saglar.
-nokumanin basliginda n. sayfaya kadar n- ise n. sayfadan dokumanin sonuna kadar olan tum sayfalarin bastirilmasini saglar.
-nr:Sayfa numaralarinin r den baslamasini saglar.
-sn:Her n. sayfada dokum isleminin durdurulmasini saglar.Bu sayede kagit yerlestirme veya degistirme islemleri yapilabilecektir.
-rcn:c yazmacinin(register) n e atanmasini saglar.
-iosya bosaltildiktan sonra standart giristen okuma yapar.
-q:rd istekleri icin esanli giris-cikis modunu cagirir.
-Tterminal:Belirlenen terminalden cikisin alinmasini saglar.
-w:Yazici mesgul ise beklenmesini saglayacaktir.
-b:Yazici mesgul ise rapor eder.
-z:Sadece .tm tarafindan ortaya cikarilan msg leri basar.
-a:Kelimeler arasinda esit bosluklar birakilmasini ve satirlarin ayarlan masini saglar.
Nroff ile birlikte kullanilan alt komutlar: Satir atlatma:Metin arasinda istenilen yerlerde bos bir satir atlatilabilir. (.sp n) komutu kullanilir. Metni ortalama:Metindeki ifadeleri ister bir kelime olsun isterse cumle olsun sayfa uzerinde otomatik olarak ortalanabilir.(.ce n) ile. Soldan bosluk birakmak:Metin icinde bazi satilarin solunda bosluk birak mak gerekebilir.Ozellikle yeni pragraf bosluklari icin tercih edilebilir (.ti n) komutu yardimi ile olur. Satirlarin altini cizmek:Bir satirin icerdigi tum kelimelerin alti cizdi rilebilir.(.ul n) kullanilir.Istenirse bir kelime veya bir kelime grubu nun alti cizilebilir.Alti cizilecek kelimenin ayri bir satira kaydedilmasi ve (.ul) komutunu kullanmak gerek. Satir genisliginin belirlenmesill.ni) komutu araciligiyla olmaktadir. ni satir genisligini inch olarak belirtmektedir. Sayfa genisligi:Sayfa boyunun 66 satir oldugu kabul edilir.(.pl n) komutu ile degistirilebilir. n ile sayfanin boyu gosterilmektedir. Satir bosluklari:Her satir arasinda otomatik olarak bir b`s satir olur. Istenildigi kadar bosluk yaratmak icin (.ls n)komutu kullanilir. Satir ayarlamalari:Metin icindeki ifadelerin satiri dolduracak bicimde yerlesmesi isteniyorsa(.fi) komutu kullanilir.Bu islemin yapilmamasi isteniyorsa(.nf) komutu kullanilir. Dosya oldugu gibi dokturulmesi amac laniyorsa (.fi) ve(.nf) komutlari birlikte kullanilir. Sol taraftaki bosluklar:Bastirilacak metnin sol tarafinda istenildigi kadar bos yer birakilabilir.(.po n)komutu kullanilir. Sag tarafa yanastirmak.na) komutu kullanilir.Eski hale dondurmek icin (.ad) komutu kullanilir.
Yazdirma islemi:
norff dosyaismi (dik cizgi)page nroff dosyaismi(dik cizgi)lpr -ms makrolari: standart pragraflar:Birinci satir digerlerine nazaran biraz daha icerden baslamaktadir.Bunu saglamak icin (.PP) kullanilir. Sol tarafa dayali paragraflar:.(.Lp) komutu kullanilir. Soldan bosluga sahip paragraflar.lp) komutu kullanilir. Sol ve sagdan bosluga sahip paragraflar.QP) komutu kullanilir. Ters standart paragraflar.PP)komutu ile standart paragraflar elde edil biliyordu.bunun tam tersi (.XP) komutudur. Siradan basliklar:Metin icindeki bazi bolumler basit basliklar olarak tanimlanabilir. Bunu saglamak icin (.SH) Numarali basliklar.NH)komutu kullanilir. Sayfa kontrolu: yeni sayfalarin baslangici:Metnin herhangi bir yerinden itibaren kalan kisimlarini yeni bir sayfadan baslatabiliriz. (.bp) komutu kullanilir. Sayfa genisliginin ayarlanmasi: (.pl ni) komutu ile olur. Baslik ve dipnot bosluklarinin degistirilmesi.nr HM ni) (.nr FM ni) Baslik ve dipnotlarin yazdirilmasi: .ds LH:Basliklari sola dayali yazar. .ds CH:Basligin ortalanmasini saglar. .ds RH %:Basligin saga yanastirilmasini saglar.%ile sayfa numarasinin yazma pozisyonu gosterir. .ds LFipnot ifadesini sola dayali yazar. .ds CFipnotu ortalar. .ds RSipnotu saga yanastirir. Dokumanlarin kapaklari ve dizin bolumlerinin hazirlanmasi: Kapak sayfasinin tanitimi.RP)komtu kullanilir. Baslik.TL)komutu kullanilir. Yazar isimleri:Eger birden fazla yazar ismi varsa (.AU) komutu kullanili Yazarlarin calistiklari kurumlar.AI) komutu kullanilir. Dokuman ozeti.AB)komutu kullanilir.(.AE)ozetin sonunu belirler. Icindekiler tablosu:-ms komutlari tercih edilir. .XS n:Tablonun ilk satirini tanimlar.n belirtilen konunun basladigi satiri belirler. .XA n:Birinci satir disinda kalan diger tum konular ve sayfa numaralarin tanimlar. .XA n m :Satirin belirli kolonlardan baslamasi isteniyorsa,sol taraftan bosluk birakilacaksa bu tanim yapilir. .XE:Tablonun sona erdigini belirlemek uzere kullanilir. .PX:Bu komut nroff a dokumanin bu bolumunun icindekiler tablosu oldugunu tanitir. Mektuplarin bicimlendirilmesi: .rd:Mektuplarin bazi bolumlerinin standart giris ortamindan tanitilmasin saglar. .nx liste:Nroff komutunun bicimlendirme islemine baslamasina neden olur. Mektuplarin gonderilecegi tum adresilerin okutulmasi ve herbiri icin met nin duzenlenmesi saglanir. .ex:Nroff dan cikisi saglar.Listeyi iceren dosyanin sonunda yer aldigi takdirde,dongunun kesilmesini saglar. Tablolarin bicimlendirilmesi:tbl komutunundan yararlanilir. .TS:Tablo tanimlarinin metin icinde nerden basladigini belirtir. .TE:Tablo tanimlarinin bitis noktasini belirten komuttur. tab(+) bu isaret kolonlarin birbirinden ayrilmasini saglar.
c:Tablo elamaninin ortalanark yazdirilmasi amaciyla kullanilir.
r:Belirtilen tablo elamanlarinin saga dayali olarak yazdirilmasini sagla
l:Sola dayali yazimi saglar.
n.:Ondalik noktanin yerlestirilmesi amaciyla kullanilir. Kabuk Programlari: BOURNE kabugunda calisirken
C kabuguna gecme: csh %_ komutunu bu sekilde kullaniriz.C kabugunun komutu kabul isareti % olarak degismistir. Sinirlandirilmis kabuk tanimi rsh komutu ile yapilabilir.Bu durumda kull nici UNIX komutlarini kullanma acisindan oldukca sinirlandirilmis olur. Sinirlandirilmis kabukta dizinlerin degistirilmesi,PATH degiskeninin ye niden belirlenmesi, tam yol tanimlari ve >ile >> yonlendirme islemleri kisitlanmistir. Kabuk programlarinin yaratilmasi ve calistirilmasi: kabuk programlarinin vi editoru ile yazabiliriz.Program yazildiktan sonra calistirmak icin iki yoldandan biri tercih edilebilir.Birincisi sh kabuk-programi(parametreler) biciminde.Diger yol ise bu dosyayi calis tirilabilir dosya haline donusturmektir.Bir dosyayi calistirilabilir hal getirmek icin chmod komutu ile izinlerini degistirmek gerekiyordu. chmod a+x kabuk-dosyasi komutu ile bu olanagi saglayacaktir. Ornek:Sistemede kullanicilarin sayisini belirlemek uzere, $who(dik cizgi)wc -l komutu kullaniliyordu.Komutlari bir kabuk dosyasi icine atarak bu dosyay yeni bir komut gibi calistirmak olasidir.vi editorune $ vi say biciminde girilerek yukaridaki komutlar kaydedilir.Ciktiktan sonra $sh say ile dosya calistirilir. Bir diger yol chmod a+x say ile calisabilir dosya elde edilir.Calismak icin dogrudan dogruya dosyanin adini yazmak yeterlidir. $say Kisa kabuk dosyalarini ilk kez yaratmak icin vi yerine cat komutu da kullanilabilir. $cat >say komutu bu sekilde yazildiktan sonra return tusuna basilarak bir alt satira gecilir.Komutlar bu satirdan itibaren kaydedilir.Islem tamamlandiginda ctrl+d tuslarina basilir. $cat >say Who(dik cizgi)wc -l ctrl-d $ Aciklama satirlari: Bu satirlar # isareti ile baslamak zorundadir.Aciklama satirlari prog ram icine asamalarini veya gerekli aciklamalari yerlestirmek ve belgele me amaciyla kullanilir.Aciklama satirlari program calisirken herhangi bir islem gormez. Aciklamalar # isareti ile baslamak kosulu ile program in herhangi bir yerine yerlestirilebilir. Asagidaki programda yer alan ilk iki satir islem gormeyecektir. $cat yoket #yoket programi #Bu program bazi dosyalarin silinmesini saglar rm/usr/acct/muhasebe/gecici* rm/usr/acct/personel/gecici* $
Ozel kabuk komutlari:
exec:Kabuk programlari icinde yeni bir islem yartmaksizin komut calisti rilabilmesine olanak tanir.
exec (argumanlar...) biciminde tanimlanir.
newgrp:Grup tanimini degistirmek uzere newgrp komutu kullanilir.
newgrp (-) (grup) biciminde kullanilir.Eger - secenegi kullanilirsa grup baslangictaki haline donusur.
set:En basit sekliyle yani herhangi bir secenek ile birlikte kullanil madigi takdirde cevre degsikenlerini topluca goruntulemek amaciyla terci edilir.
Secenekleri sunlardir:
-a:Export icin degistirilecek yada yaratilacak degiskenleri isaretler
-fosya adi turetimine son verir.
-v:Kabuk tarafindan okunmakta olan satirlarin goruntulenmesini saglar.
-x:Komutlarin ve onlarin calistirilan argumanlarini goruntuler.
unset:Mevcut tum cevre degiskenleri yok etmek amaciyla yararlanilir.
ulimit:Herhangi bir secenek kullanilmadiginda veya -f secenegi tercih edildiginde kabuk ve onun yavru islemi tarafindan yaratilan dosyalarin boyutlarina bir sinirlama getirmek uzere kullanilir.
ulimit (-f) (n) break:Kabuk programlarinda kullanilan for,until veya while gibi komutla rin olusturdugu dongulerden kurtulmak gerektiginde bu komut kullanilir.
continue:Break komutunun ters islemi continue ile gerceklestirilir.
echo:Belirtilen ifadeleri goruntulemek uzere echo komutunundan yararla nilir.
echo (argumanlar) biciminde tanimlanir.Asagidakiler kullanilabilir. /(tersi)b geri bosluk /(tersi)c yeni satira baslamadan yazamaya devam eder. /(tersi)f yeni satir /(tersi)r return tusu /(tersi)t tab /(tersi) ters slash /n(tersi)n sifirla baslamasi gereken 1,2 veya 3 haneli ASCII kodlarin 8 bit karakteri. /(tersi)v dikey tab
exit:Kabuk programinin herhangi bir yerinde programlardan cikilmasi iste niyorsa exit komutundan yararlanilabilir. exit (n) biciminde tanimlanir. Kabuk programina Return kodunun gecirilmesi amaciylada kullanilabilir. Exit komutu bir kabuk programinda dogru calistigi zaman 0 yanlis calis tigi zaman sifirdan farkli bir sayi uretmesine neden olur.
export:Bir komut yorumlayicisindan bir baskasina gecildiginde, degisken lerin degerlerinin de bu yorumlayiciya aktarilmasi isteniyorsa export komutunudan yararlanmak gerekiyor. read:Kabuk programlarinda yer alan degiskenlere program disindan ve klavye yardimiyla bilgi atanmasini saglamak uzere kullanilir.
readonly:Bir degisken okunduktan sonra artik yeni bir deger almaz.Sadece okunmak uzere cagrilabilir. readonly degisken.. biciminde kullanilir.Bu tur tanimlanan degiskenleri goruntulemek uzere dogrudan dogruya readonly komutu kullanilir.
return:Bir fonsiyonun belirlenen bir return koduyla cikmasina neden olur return (n) biciminde kullanilir. n arzu edilen bir return kodudur.Eger belirtilmesse en son calistirilan komutun return durumunu goruntulenir.
shift:Konumsal parametreler bilindigi gibi $0 ile $9 arasinda 10 adet idi.Bu komtu kullanarak ilk parametre gozardi edilerek numaralandirma yeniden yapilir.Boyle parametre sayisi bir artmis olur.
test:Bir ifadenin mantiksal degerini alacagi dogru veya yanlis durumla rina gore ozellikle dongu komutlarini kontrol etmek uzere kullanilir. Test komutu ile birlikte kosullari belirtmek uzere kullanilabilecek argumanlarin bazilari asagida yer almaktadir.
-r dosya:Belirlenen dosya mevcut ise ve kullanici tarafindan okunabilir durumda ise dogru.
-w dosyaosya mevcut ise ve kullanici tarafindan yazilabilir ozellikle re sahip ise dogru
-x dosyaosya mevcut ise ve calistirilabilir durumda ise dosgru.
-s dosyaosya mevcut ve ici dolu ise dogru.
-d dosya:Eger dosya bir dizin ise dogru.
-f dosya:Mevcut dosya siradan bir dosya ise dogru.
-p dosyaosya mevcut ise ve bir pipe(fifo) dosyasi sie dogru.
-z dizgiizginin uzunlugu sifir ise dogru.
-n dizgi:Sozkonusu dizginin uzunlugu sifirdan farkli ise dogru. d1=d2:d1 dizgisi ile d2 dizgisi

12-24-2005, 05:19 PM

Bu Linki Görüntüleyebilmeniz İçin Üye Olmanız Gerekiyor.

ALINTI

_-DeMoN-_ · 12-24-2005, 06:11 PM

eline salık dstm emeine salık+rep

12-24-2005, 06:37 PM

sagol dostum......